Bu Kıyıda Doğru Almak

Bu kıyıda doğru alan insanların çoğu aynı şeyleri, aşağı yukarı aynı sırayla yapar — ve manzaraya âşık olmadan önce yapar.

O sıranın ne olduğunu yazmaya değer; çünkü karmaşık değildir ve nadiren anlatılır.

İki soruyu birbirinden ayırırlar

Her satın alma iki soru sorar ve bu ikisi genellikle tek soruya sıkıştırılır.

Ne eder? Ekspertizin cevapladığı soru budur. Türkiye’de lisanslı değerleme düzenlenmiş bir araçtır, yabancı alıcılar için zorunludur ve işini iyi yapar: emsal satışlar, konum, büyüklük, piyasa konumu.

Nedir? Bu, tamamen başka bir sorudur. Yapı hangi durumda? Hangi sistemler kurulu; kaç yaşında, çalışıyor mu? İnşaattan sonra ne eklenmiş ve düzgün mü yapılmış? Bu evi ilk üç yıl işletmek neye mal olacak?

Ekspertiz ikinci soruyu cevaplamaz; cevaplamak için tasarlanmamıştır. İyi ilerleyen alıcılar onu ayrıca sorar — ve erken sorar; cevap, fiyatı hâlâ değiştirebilecekken.

Belgeleri duygudan önce kurarlar

Bir evin kolay mı çetrefilli mi olduğunu belirleyen belgelerin tamamı, teklif verilmeden önce erişilebilir durumdadır.

Tapu ve türü. İmar durumu ve neye izin verdiği. İskân var mı; bina iskânı mı, ferdi iskân mı? Mülkün üzerinde kayıtlı bir kısıtlama var mı? 2000 öncesi yapılarda binanın taşıyıcı durumu ve bağımsız bir değerlendirme yapılıp yapılmadığı.

Bunların hiçbiri olağanüstü değildir. Yalnızca, birinci haftada öğrenmek altıncı aydan kolaydır — ve teklif öncesinde pazarlık etmek, teklif sonrasından çok daha kolaydır.

Düzgün bakmak isterler ve cevabı okurlar

İyi bir satıcı, evet der.

Sağlam bir evin sahibi, bağımsız bir mühendisin gelip bakmasına neredeyse her zaman izin verir; çünkü denetim, zaten inandığı şeyi teyit edecektir. Direnen, erteleyen ya da onun yerine kendi raporunu öneren satıcı ise, size istemeden faydalı bir şey söylemiştir.

Çoğu satın almanın en bilgilendirici anı budur ve yaratması hiçbir şeye mal olmaz. Yalnızca sorarsınız.

Satın almayı değil, ilk üç yılı hesaplarlar

Herkesin konuştuğu rakam satış fiyatıdır. Bir evin zevk mi dert mi olacağını belirleyen rakam ise, onu işletmenin bedelidir.

İyi hazırlanmış alıcılar tapuya giderken kabaca şunları bilir: havuz makine dairesi neye ihtiyaç duyacak; iklimlendirme ne zaman kurulmuş; aidat neyi kapsıyor, neyi kapsamıyor; bahçe bir sezonda ne tutuyor; ve önümüzdeki otuz altı ayda hangi iki üç kalem yatırım isteyecek.

Bunların hiçbiri alıp almayacaklarını değiştirmez. Ne teklif edeceklerini değiştirir — ve insanın, başka türlü sevdiği bir ev yüzünden kendini aptal hissetmesine yol açan sürprizleri ortadan kaldırır.

Masada kendilerine ait bir sandalye kurarlar

Bu kıyıdaki çoğu işlemde masadaki herkes, işlemin kapanmasından kazanır: emlakçı, geliştirici, işi alacak müteahhit, bazen onlardan birinin tanıştırdığı avukat.

Bu bir eleştiri değil; yapı böyle. Ama anlamı şudur: biri, özellikle alıcıyı temsil etmek üzere görevlendirilmedikçe — ve işlemin olup olmamasına kayıtsız bir biçimde ücretlendirilmedikçe — masada alıcıya koşulsuz ait bir sandalye yoktur.

İyi ilerleyen alıcılar o sandalyeyi, bakmaya başlamadan önce kurar. Yaptıkları en ucuz iştir ve sonrasındaki her şeyi değiştirir.

İyi bir satın almanın şekli

Geniş bakın, sonra hızla daraltın. Belgeleri duygudan önce kurun. Denetim isteyin ve cevabı okuyun. Almayı değil, işletmeyi hesaplayın. Masada size ait biri olsun.

Bunu yapanlar daha az ev alıyor ve aldıklarından daha çok keyif alıyor. Disiplin, temkinle ilgili değildir. Tapuya, ne aldığını tam olarak bilerek gitmekle ilgilidir — ki insanın o evi kafasında evirip çevirmeyi bırakmasını sağlayan tek şey de odur.

Villa denetimi ve tetkiki · Standart Inspection

Önce konuşmak ister misiniz? Tanışma görüşmesi planlayın →

Author

Hikmet Şükrü Ertangün